Waarom wereldwijde investeerders Afrika's grootste klimaatkans blijven missen

Dit artikel is gebaseerd op een gesprek uit Voices & Visions, een podcast geproduceerd via een samenwerking tussen Tutto Passa Agency en TechCabal, die de mensen en ideeën verkent die de innovatie-economie van Afrika vormgeven.

De grootste klimaatuitdaging ter wereld op dit moment is misschien niet het aantrekken van meer geld, maar het anders inzetten van het bestaande kapitaal. 

In Afrika hebben investeerders jaarlijks $44 miljard toegezegd, bijna 50% meer dan een paar jaar geleden, maar oprichters die technologieën bouwen om boeren droogtes te laten overleven, bedrijven emissies te laten verminderen en gemeenschappen te helpen zich aan te passen aan veranderende weerpatronen, hebben nog steeds moeite om toegang te krijgen tot kapitaal. 

Volgens Victor Ndiege, de CEO van Kenya Climate Ventures (KCV), een impactinvesteerder gericht op vroegstadium klimaatondernemingen, is hun probleem niet een tekort aan investeerders, maar fondsen die niet bereid zijn risico's te financieren op lokale voorwaarden.

De kloof legt een van de zwakke punten in de groene transitie van Afrika bloot. Nu klimaatadaptatie de belangrijkste beleidsagenda wordt, stellen lokale fondsbeheerders dat de financiële instrumenten die bedoeld zijn om dit te ondersteunen, zijn ontworpen voor volwassen markten en niet voor kleine lokale ondernemingen.

"Er zijn veel investeerders die geen kapitaal hebben kunnen inzetten, niet omdat er geen bedrijven zijn die kapitaal nodig hebben, maar vanwege de voorwaarden en structuren rondom het inzetten van dat kapitaal," zei Ndiege. "De financiële architectuur is het belangrijkste aspect van investeren, niet de naam van het instrument."

Lang spel

Hoewel wereldwijd miljarden dollars zijn toegezegd voor klimaatactie, bereikt slechts een klein deel de bedrijven die gemeenschappen helpen zich aan te passen aan veranderende weerpatronen. Klimaatadaptatie — de technologieën en diensten die economieën helpen omgaan met veranderende neerslagpatronen, watertekorten en stijgende temperaturen — blijft een van de minst gefinancierde segmenten van klimaatinvesteringen.

Veel klimaatbedrijven vereisen langetermijninvesteringen voordat ze stabiele kasstromen genereren. Boeren die nieuwe irrigatietechnologieën adopteren of huishoudens die overstappen op zonne-energie, produceren bijvoorbeeld niet van de ene op de andere dag rendementen op venture-schaal.  

Hun groei is afhankelijk van geduldig inzetten en gestage operationele groei. Ndiege stelt dat dit gebrek aan aansluiting voortkomt uit de aannames die investeerders meenemen naar Afrika.

Zijn kritiek reikt verder dan durfkapitaal tot aan het ecosysteem van ontwikkelingsfinanciering.

KCV is momenteel bezig een klimaatfonds van $25 miljoen op te halen na het opbouwen van een revolverend investeringsvehikel gedurende het afgelopen decennium. Meerdere ontwikkelingsfinancieringsinstellingen hebben echter aangegeven dat het voorgestelde fonds te klein is voor hun deelname.

"$25 miljoen is wat we nodig hebben om duurzaam te groeien," zei Ndiege. "Maar veel investeerders wachten liever tot we $100 miljoen beheren voordat ze instappen. Tegen die tijd hebben we ze misschien niet meer nodig."

Deze observatie onthult een paradox die leeft in de meeste startup-ecosystemen wereldwijd. Instellingen die bedoeld zijn om vroegstadium startups te financieren, steunen alleen volwassen fondsbeheerders en helpen kleinere niet om te schalen. De meeste ecosystemen zijn zodanig opgebouwd dat kapitaal gevalideerde successen volgt. 

Ondertussen blijven lokale ondernemers worstelen om financiering te verkrijgen.

Lokale valuta's

Het bedrijf investeert tot wel zeven jaar, waardoor bedrijven kunnen rijpen voordat terugbetalingsverplichtingen intensiveren. Financiering wordt in fasen uitgekeerd, afgestemd op het tempo waarin bedrijven groeien.

Een gebied waarop KCV beweert te hebben gebroken met de meeste van zijn collega's is valuta. Het zet financiering in lokale valuta in en niet in dollars of ponden. 

"Als we ervoor hadden gekozen te investeren in dollars of ponden, zouden bedrijven meer geld uitgeven aan het afdekken van valutaschommelingen," zei Ndiege. "We willen dat ondernemers hun tijd besteden aan het laten groeien van hun bedrijven in plaats van te reageren op risico's die we hen kunnen helpen overwinnen."

Voor Afrikaanse bedrijven die inkomsten genereren in lokale valuta's, kan wisselkoersvolatiliteit anders levensvatbare investeringen omzetten in noodlijdende activa.

De kwestie is belangrijk geworden omdat veel Afrikaanse valuta's de afgelopen drie jaar zijn gedeprecieerd ten opzichte van de dollar, waardoor de terugbetalingslasten zijn toegenomen voor bedrijven die in buitenlandse valuta zijn gefinancierd.

KCV verwerpt ook het argument dat vroegstadium bedrijven schulden volledig moeten vermijden. Volgens Ndiege gaan de meeste investeerders ervan uit dat alleen aandelenfinanciering geschikt is voor jonge bedrijven. In 2025 haalden Afrikaanse startups een record van $1,64 miljard tot $1,8 miljard aan schuldfinanciering op. 

"De vraag is niet of schuld werkt," zei hij. "De vraag is hoe je die schuldenfaciliteit structureert om te reageren op de groei van die startup."

Terugbetalingsschema's, rentekosten en het tijdstip van inzetten, zo stelt hij, moeten de levenscycli van bedrijven weerspiegelen en niet bankregels.

"Als onze portfoliobedrijven niet slagen, dan hebben wij niet geslaagd," zei Ndiege. "Het mag geen investeerder-geïnvesteerde relatie zijn. Het moet een partnerschap voor groei zijn."

Deze ondersteuning moet worden uitgebreid naar andere operationele behoeften van een jong bedrijf. Veel Afrikaanse startups mislukken niet omdat de vraag ontbreekt, maar omdat ze geen gecontroleerde financiële overzichten, governance-structuren of investeringsdocumentatie hebben die institutionele investeerders vereisen.

"De uitdaging is het vertalen van wat ondernemers weten naar een taal die investeerders begrijpen," zegt Ndiege. "Het gaat niet om hun vermogen om zaken te doen. Het gaat om naleving."

De investering van KCV combineert kapitaal met technische assistentie, governance-ondersteuning en managementontwikkeling. De aanpak is arbeidsintensief maar weerspiegelt de realiteiten van de groei van Afrikaanse ondernemingen, waar veel bedrijven uit informele markten opkomen voordat ze formaliseren.

Als klimaatfinanciering alleen bedrijven blijft belonen die al succesvol zijn, kan Afrika ontdekken dat de grootste barrière voor klimaatadaptatie nooit de beschikbaarheid van geld was, maar de manier waarop kapitaal zelf was ontworpen.

Luister naar de volledige podcast op Spotify.