[Newspoint] De strijd is begonnen

Met de opkomst van een figuur rondom wie het maatschappelijk middenveld zich kan verenigen, kan nu worden gezegd: de strijd is begonnen.

Risa Hontiveros kan niet meer perfect zijn voor de rol. Ten eerste is ze bereid, gewillig en bekwaam. Ze is niet iemand die op zoek gaat naar een leiderschapsrol, maar wanneer de plicht roept, stapt ze naar voren, en doet dat om de juiste reden.

Het is een eigenschap die laat werd erkend. De lage peilingscijfers van Hontiveros, eerder kortzichtig beschouwd, lijken niet langer van belang, wat voor mij suggereert dat er eindelijk een besef is dat de natie voor een morele strijd staat en dat zij daarom een rechtvaardige leider nodig heeft. 

Een coalitie van politieke en rechtengroepen maakte de keuze. Het is niet gebruikelijk dat zo'n keuze onbetwist blijft in een oppositie die bestaat uit groepen die altijd strijden om de overhand, de precieze reden waarom ze niet in staat zijn samen te komen. De zeldzame consensus over Hontiveros heeft te maken met, denk ik, het feit dat ze het exacte tegenovergestelde is van haar rivaal. 

In tegenstelling tot Hontiveros, die bescheiden wacht om geroepen te worden, is Sara Duterte hevig verlangend naar het presidentschap — openlijk, wanhopig verlangend. Maar laten we dat onderwerp bewaren voor een latere discussie en ondertussen het meest relevante vergelijkingspunt behandelen — waarden. In dat opzicht zegt één angstaanjagend feit alles over Duterte: ze is haar vaders dochter — het zit allemaal in het bloed. 

De Duterte-patriarch, Rodrigo, liet een lang spoor van lichamen achter, door buitengerechtelijke executies in zijn oorlog tegen drugs, in de nasleep van zijn presidentschap (2016–2022). Hij zit nu in hechtenis in Den Haag, Nederland, in afwachting van zijn berechting op beschuldiging van "misdaden tegen de menselijkheid" voor het Internationaal Strafhof vanwege die tienduizenden moorden.

Autocratie, corruptie en verraad definieerden zijn regime. Hij maakte dit alles mogelijk door instellingen in te lijven via patronage en dreiging. 

Het biljoen-peso-schandaal waarbij belastinggeld werd omgeleid van overstromingsbeheersingsprojecten, waarvan vele alleen op papier bestonden, naar de zakken van bevoorrechte aannemers en corrupte ambtenaren, lijkt te zijn begonnen zodra hij president werd. Het werd uitgevoerd via een web van samenzwering dat zo uitgestrekt was, maar toch, met iedereen tevreden gesteld, zo goed beschermd dat het pas nu aan het licht is gekomen. 

Al vroeg in zijn regime deed president Duterte afstand van de soevereiniteit over de West-Filippijnse Zee aan China. Het verraad baande de weg voor China's militaire controle over die wateren en zijn commerciële en politieke inbreuken binnenlands om zijn neokolonialistische plannen te bevorderen.

Gezien de rijkdom die die wateren bieden aan voedselvoorraden en gasafzettingen, om nog maar te zwijgen van hun strategisch belang als internationale waterweg, zou het niet moeilijk moeten zijn voor te stellen hoe diep China's begerige interesse daarin gaat en welke prijs het bereid zou kunnen zijn te betalen om een cliënt als de Dutertes te behouden. Zo'n deal kost zeker iets. 

Rodrigo en zijn familie, die hun verdacht verkregen rijkdom geheimhouden om verantwoording te vermijden, hebben besloten zijn verdediging in Den Haag te financieren, waarbij ze elke rechtbankhulp afwijzen die afhankelijk was van bewijs van onvermogen. Alleen al de advocaatkosten bedragen bijna twee miljard peso per jaar. 

Gezien de aard van de politiek die het bedrijft en de skeletten die het in de kast heeft verzameld, moet de Duterte-dynastie veel uitgeven aan gepropagandeerde leugens om aan de macht te blijven en vervolging te ontlopen — Rodrigo heeft een zoon, een kleinzoon en een neef in het Huis van Afgevaardigden; het burgemeesterschap van Davao City, een familiefranchise voor meer dan drie decennia, wordt gehouden door een zoon. 

Maar het is Sara die dure ondersteuning nodig zal hebben, vooral op de korte en middellange termijn. Als vicepresident is ze, zoals men zegt, slechts een hartslag verwijderd van het presidentschap, maar toch kan ze niet wachten om het te grijpen. In een vertoning van straffeloosheid die nooit eerder was gezien dan als een Duterte-kenmerk, kondigde ze aan een huurmoordenaar in te huren om de president te vermoorden toen hij zijn politieke alliantie met haar familie verbrak. 

Tegelijkertijd verklaarde ze, in een slecht verborgen minachting voor de wet, voortijdig kandidaat te staan voor president bij de verkiezingen van 2028 en heeft ze zichzelf dienovereenkomstig gepromoot op sociale media. De campagne heeft een gevoel van wanhoop gekregen dat ongetwijfeld te maken heeft met problemen waarin ze zichzelf onlangs heeft gebracht — problemen die haar plannen kunnen ontsporen.

Volgende maand moet Sara Duterte verschijnen in een Senaat die is samengesteld als een afzettingsrechtbank, beschuldigd van haar doodsbedreiging aan het adres van de president en ook van het verduisteren van honderden miljoenen belastingpeso's. Het wordt vrijwel erkend dat, met een rechtbank volgepakt met Duterte-getrouwen van wie sommigen zelf corruptiezaken hebben en die, denkbaar, hopen op een ander Duterte-presidentschap om hen vrij te pleiten, de vereiste tweederde meerderheid (16 van de 24) stemmen voor veroordeling niet kan worden vergaard. Toch zou het proces, in een openbaar proces, dat in feite live wordt uitgezonden in het hele land, en met al previewed rookbewijs in de vooronderzoeken in het Lagerhuis, doorslaggevend kunnen zijn bij de presidentsverkiezingen.

Toevallig zal Hontiveros, als senator, behoren tot degenen die oordelen. Als Duterte daarvoor de kwestie van belangenconflict aan de orde stelde, zou ze belachelijk en echt wanhopig overkomen — ze zou zelfs worden tegengehouden — afzetting wordt erkend als een politiek, eerder dan een gerechtelijk, proces. Wat Duterte moet vrezen, is constant in dezelfde kamer als Hontiveros te zijn, voor het oog van alle kiezers, een situatie die onvermijdelijk een vergelijking van karakter en bekwaamheden zal inspireren. 

Maar hoogstwaarschijnlijk zal Hontiveros, zowel als rechter als rivaal, worden gefrustreerd. Duterte neemt geen uitdagingen aan, zelfs niet die een beroep doen op basismoedigheid. Ze verschijnt node in het openbaar, laat staan dat ze er zonder begeleiding spreekt. Ze laat die taken liever over aan haar advocaten, haar propagandisten, haar trollen en haar AI.

Sara Duterte is tenslotte hun verzinsel. – Rappler.com