Achter schoolmuren: Een verrassende museumvondst in Naga City

Voor de meesten roept het beeld van een museum een indrukwekkende gevel op die stralend wit is met reusachtige zuilen, en van binnen ruime hallen met grote galerijen. Dan zijn er die bijna verborgen blijven voor het oog, weggestopt achter oude gangen en historische muren; en in het geval van deze verrassende ontdekking in Naga City, op het terrein van een baanbrekende universiteit. 

Op de campus van de Universidad de Sta. Isabel in Naga City functioneert het Museo Histórico de la Universidad de Sta. Isabel precies op die manier: het verbergt een rijke verzameling artefacten die verband houden met geloof, revolutie en vrouwenrechten.

Het museum vertelt niet alleen de geschiedenis van een pionierende universiteit. Het vertelt ook het verhaal van een veranderend land dat begint in de laatste decennia van de 19e eeuw.

Oorsprong van de universiteit

De universiteit, uitgeroepen tot Nationaal Historisch Monument, gaat terug tot 1868, toen bisschop Francisco Gainza, een Spaanse Dominicaanse bisschop aangesteld in Nueva Cáceres, de oude naam van Naga, iets radicaals voor zijn tijd voor ogen had: een formele instelling gewijd aan het onderwijs van vrouwen. In een tijdperk waarin vrouwen grotendeels beperkt waren tot huishoudelijke rollen, grenste het idee aan revolutionair.

"Vrouwen spelen een grote rol in de samenleving," legde museumcurator Luis Banzuela uit tijdens een rondleiding door de galerijen. "Door vrouwen op te leiden, kunt u de wereld opleiden."

De droom van de bisschop zou uiteindelijk de eerste normaalschool voor vrouwen in Zuidoost-Azië worden, en een van de vroegste instellingen in Azië die gewijd was aan de opleiding van vrouwelijke leraren.

Het woord "normaal," legde Banzuela uit, verwees niet naar gewoon onderwijs, maar naar normen of standaarden van lesgeven. In moderne termen was het lerarenopleiding.

In het begin was er geen grote campus. De school bezette tijdelijk kamers in het klooster naast de kathedraal. Gainza wilde iets duurzaams. 

In een verzoekschrift aan Spanje vroeg hij dat de school gebouwd zou worden naast de kathedraal, het bisschoppelijk paleis en het seminarie. De huidige locatie van de universiteit staat als de vervulling van dat verzoek.

De eerste galerij van het museum herschept dit oorsprongsverhaal aan de hand van een reeks schilderijen die in 1968 werden voltooid voor de honderdjarige verjaardag van de instelling. Ze behoren tot de meest gewaardeerde stukken van het museum: een visuele kroniek van aankomst, aspiratie en koloniaal Bicol.

Eén doek beeldt de zes Dochters van Liefde-zusters uit Spanje af die enige tijd aan de universiteit verbleven nadat Gainza koninklijke goedkeuring voor de school had verkregen. Volgens Banzuela waren de plaatselijke bewoners verbijsterd door het zicht van vrouwen gekleed in gewaden die leken op die van priesters, en de reeks schilderijen toont hoe de lokale bevolking hen verwelkomde.

Een schilderij toont hun moeilijke reis naar Bicol in april 1868, waarbij ze via de Bicol-rivier aan boord van lokale vaartuigen reisden van Pasacao naar Nueva Cáceres, net op tijd voor Palmzondag.

Elders in de galerij hangt een reconstructie van het vroege schooluniform, de saya negra suelta, een door de school opgelegde jurk die door de leerlingen werd gedragen om scherpe onderscheidingen te ontmoedigen tussen hen die uit rijke families kwamen en hen uit armere gemeenschappen.

"Om discriminatie tussen arm en rijk te ontmoedigen," legde Banzuela uit, "droegen alle meisjes zwart."

Die inzet voor onderwijs ging verder dan de verfijning van een afwerkingsschool. Na slechts een paar jaar was Gainza ontevreden dat afgestudeerden geen leraren werden. Hij diende opnieuw een verzoekschrift in bij Spanje, ditmaal om de instelling te verheffen tot een Escuela Normal de Maestras, een lerarenopleiding. De goedkeuring arriveerde in 1872.

In glazen vitrines bevinden zich fotokopieën van aanvraagbrieven geschreven door jonge vrouwen die er wilden studeren, kaarten die tonen hoe studenten van heel Luzon naar Naga reisden, en toespraken bestemd voor de eerste afgestudeerden van het lerarenopleidingsprogramma. 

Een toespraak, door Gainza in het Spaans geschreven voor de eerste 11 afgestudeerden van de school, moest door iemand anders worden uitgesproken omdat de bisschop te ziek was geworden om het zelf te lezen.

Maar misschien ligt de meest opmerkelijke collectie van het museum dieper in de galerijen: de relikwieën.

Heilige relikwieën 

Rijen schrijnen met eerste-, tweede- en derdeklas relikwieën van heiligen staan in verrassende aantallen opgesteld. Sommige bevatten botfragmenten. Andere bewaren doek dat door heiligverklaarde figuren is aangeraakt. 

Voor katholieke bezoekers zijn het heilige voorwerpen. Voor historici zijn het artefacten van devotie en kerkelijke netwerken die zich over continenten uitstrekken.

Een van de meest gewaardeerde stukken is een reliekhouder die koningin Isabella II op 1 oktober 1867 aan bisschop Gainza schonk tijdens een audiëntie in Spanje. Het verhaal erachter werd des te fascinerender door de manier waarop Banzuela het aan bezoekers vertelde. 

Gainza had naar Europa gereisd en hoopte de koningin persoonlijk te ontmoeten na jaren van het schrijven van brieven over zijn plannen in Bicol. Tijdens hun ontmoeting besprak hij zijn visie om een school voor vrouwen op te richten in Nueva Caceres. 

Verheugd over de missie van de bisschop schonk de koningin hem een relikwie verbonden aan Elisabeth van Hongarije, de heilige naar wie de school later zou worden vernoemd (Isabel is de Spaanse versie van de naam Elisabeth).

Jarenlang werd het voorwerp eenvoudigweg geïntroduceerd als een relikwie van de heilige Elisabeth. Later onderzoek suggereerde echter dat de relikwie ook iets veel zeldzamers bevatte: een fragment waarvan men gelooft dat het afkomstig is van het Ware Kruis. In de kleine houder bevindt zich een klein stukje hout dat afkomstig zou zijn van het kruis waaraan Jezus werd gekruisigd.

Volgens Banzuela werd koningin Isabella II zelf beschouwd als een afstammeling van de heilige Elisabeth van Hongarije, wat nog een extra laag symboliek aan het geschenk toevoegde. De koningin, zei hij, koos ervoor de school niet naar zichzelf te vernoemen, maar naar een "hemelse koningin."

De relikwieëncollectie van het museum, die werd opgebouwd uit geschenken van de Spaanse koningin naarmate haar bewondering voor de functies van de universiteit groeide, omvat ook eersterangs relikwieën verbonden aan Vincentius a Paulo en Louise de Marillac, wat de diepe banden van de universiteit met de Vincentiaanse traditie versterkt.

Naast religie en onderwijs toont het museum ook de littekens van oorlog. Tijdens de Filipijnse Revolutie diende de campus als hoofdkwartier voor Filipijnse rebellen, waaronder korporaal Elias Angeles, die in 1898 revolutionaire troepen in Bicol aanvoerde tegen de Spanjaarden. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bezette het Japanse leger de campus als garnizoen. Amerikaanse bombardementen reduceerden een groot deel van de oorspronkelijke gebouwen tot ruïnes.

Foto's die in de galerijen zijn tentoongesteld, tonen gebroken muren en geraamten van gebouwen. Lege bomhulzen, oorlogsmunt die bekend staat als "Mickey Mouse-geld," en overgebleven artefacten uit de bezetting zijn te zien in een van de galerijen. 

Ondanks al zijn historische betekenis blijft het museum bescheiden. Banzuela leidt bezoekers rond als een verteller die gretig is om over het hoofd geziene details te delen: de sociale hiërarchie weerspiegeld in antieke kippendragers genaamd gallineras; de verdwenen relikwieën en oorlogsartefacten die werden gestolen voordat erfgoedbescherming een ding werd; de jaarlijkse rotatie van voorwerpen uit de opslag om terugkerende bezoekers te blijven aantrekken.

Er is iets wat de plek nog aantrekkelijker maakt. In een tijdperk waarin musea steeds meer concurreren om groots te zijn, vertrouwt het Museo Histórico de la Universidad de Sta. Isabel in plaats daarvan op de verhalen die het vertelt, met name over een stad die ooit Nueva Caceres heette, over vrouwen die door onderwijs sociale grenzen doorbraken, over revolutionairen en zes nonnen, over relikwieën die reisden van koninklijke hoven in Spanje naar een universiteit in Bicol — dat alles maakt dit museum een must-visit voor geschiedenisliefhebbers. – Rappler.com