Ο τριπλός βάρος του υποσιτισμού στις Φιλιππίνες και μια πολιτική τριπλής νίκης

Αντιμέτωπος με περιορισμένη πρόσβαση σε προσιτά υγιεινά τρόφιμα, αυξανόμενη επιπολασμό ασθενειών και υψηλές ιδιωτικές δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, ο φιλιππινέζικος λαός αντιμετωπίζει το τριπλό βάρος του υποσιτισμού, μια κρίση που αντικατοπτρίζεται σε άδεια πιάτα, κρυφή πείνα και βαριές ζυγαριές.

Στις κοινότητές μας, ο επίμονος υποσιτισμός — που εκδηλώνεται κυρίως σε παιδιά με ισχνότητα ή καχεξία και ενήλικες με ενεργειακή ανεπάρκεια — συνυπάρχει με την αυξανόμενη επιπολασμό της παχυσαρκίας και των ελλείψεων μικροθρεπτικών συστατικών. Αυτές οι αλληλεπικαλυπτόμενες προκλήσεις όχι μόνο εντείνουν τις καθημερινές δυσκολίες των φιλιππινέζικων οικογενειών, αλλά υπογραμμίζουν και την επείγουσα ανάγκη για ολοκληρωμένες διατροφικές λύσεις.

Η καχεκτική ανάπτυξη επηρεάζει το 23,6% των βρεφών και μικρών παιδιών, το 17,9% των παιδιών σχολικής ηλικίας και το 20,7% των εφήβων. Η ισχνότητα επηρεάζει το 5,6% των βρεφών και μικρών παιδιών, το 8,4% των παιδιών σχολικής ηλικίας και το 11,5% των εφήβων. Η μείωση της καχεκτικής ανάπτυξης στις Φιλιππίνες είναι πιο αργή σε σχέση με την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ασία. Με αυτόν τον ρυθμό, η επίτευξη του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης για μηδενικό υποσιτισμό έως το 2030 φαίνεται απίθανη.

Από την άλλη πλευρά, η επιπολασμός του υπέρβαρου και της παχυσαρκίας μεταξύ των Φιλιππινέζων, ιδίως στον ενήλικο πληθυσμό, αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό. Η Εθνική Έρευνα Διατροφής του 2023 αναφέρει ότι το 29,5% του ενήλικου πληθυσμού των Φιλιππίνων ηλικίας 20 ετών και άνω είναι υπέρβαρο, ενώ το 10,3% πάσχει από παχυσαρκία. Αυτό σημαίνει ότι ο εκτιμώμενος αριθμός ενηλίκων Φιλιππινέζων — οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται στην παραγωγικότερη ηλικία τους — με υπερθρεψία ανέρχεται στα εκπληκτικά 27,5 εκατομμύρια.¹

Οι ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών, ιδίως μεταξύ παιδιών και γυναικών, παραμένουν υψηλής δημόσιας υγειονομικής σημασίας. Ενώ οι ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών μπορεί να προκαλέσουν ορατά και σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως αυξημένο κίνδυνο μολυσματικών ασθενειών, μπορούν επίσης να εκδηλωθούν πιο διακριτικά μέσω συμπτωμάτων όπως χαμηλή ενέργεια, δυσκολία συγκέντρωσης και μείωση της σωματικής και διανοητικής λειτουργίας. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να συμβάλει σε χαμηλότερες εκπαιδευτικές επιδόσεις, μειωμένη παραγωγικότητα στην εργασία και αυξημένη ευπάθεια σε άλλες ασθένειες.²

Ανησυχητικά, μία στις πέντε έγκυες Φιλιππινέζες είναι αναιμική, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στην υψηλή επιπολασμό αναιμίας μεταξύ βρεφών και μικρών παιδιών, με ένα στα 10 να επηρεάζεται. Εκτός από την αναιμία, η υψηλή επιπολασμός της έλλειψης βιταμίνης Α και της έλλειψης ιωδίου παραμένει, επηρεάζοντας τις έγκυες και θηλάζουσες μητέρες και τα βρέφη τους.

Αυτά τα προβλήματα έχουν ρίζες σε συστημικά ζητήματα, όπως η επίμονη φτώχεια, η επισιτιστική ανασφάλεια, η ανεπαρκής ύδρευση και αποχέτευση, οι ανεπαρκείς υπηρεσίες υγείας μητέρας και παιδιού, η επιθετική εμπορία ανθυγιεινών προϊόντων και τα κενά στις πολιτικές που εμποδίζουν τομείς όπως η γεωργία, η εκπαίδευση και η κοινωνική προστασία να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τη διατροφή.

Ο υποσιτισμός εκθέτει τους Φιλιππινέζους, ιδίως τα παιδιά, σε αυξημένο κίνδυνο μολύνσεων και ασθενειών, θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο την υγεία τους σήμερα αλλά και το συλλογικό μέλλον της χώρας. Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης απαιτεί επείγουσες παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης σημαντικής επένδυσης σε διατροφικά προγράμματα, καθώς πολλές συνέπειες του υποσιτισμού είναι μακροχρόνιες και δυσκολοαναίρετες.

Δυστυχώς, ο περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος των Φιλιππίνων καθιστά δύσκολη την πλήρη επένδυση σε διατροφικά προγράμματα, παρά τον κρίσιμο ρόλο τους στην αντιμετώπιση των επιδεινούμενων υγειονομικών προκλήσεων της χώρας. Στην πραγματικότητα, είδαμε ότι, σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της πείνας, η τρέχουσα κυβέρνηση κατέφυγε σε ξένα δάνεια για τη χρηματοδότηση του Προγράμματος Επισιτιστικών Κουπονιών Walang Gutom 2027. Αυτό ανακουφίζει προσωρινά το πρόβλημα, αλλά τελικά πρέπει να βασιστούμε σε σταθερή εγχώρια χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση του υποσιτισμού, που αποτελεί τόσο οξύ όσο και χρόνιο πρόβλημα. Δεδομένων των τρεχόντων περιορισμένων δημοσιονομικών πόρων, χρειαζόμαστε νέα χρήματα για την υλοποίηση μακροπρόθεσμων διατροφικών παρεμβάσεων.

Υπό αυτό το πρίσμα, μια πρόταση για βελτίωση του φόρου επί των γλυκαντικών ποτών (SB) αποτελεί μια πολιτική τριπλής νίκης. Θα μειώσει την κατανάλωση επιβλαβών γλυκαντικών ποτών — παράγοντα κινδύνου για παχυσαρκία, τερηδόνα, διαβήτη και καρδιαγγειακές παθήσεις· θα μειώσει το οικονομικό βάρος που προκύπτει από ασθένειες που σχετίζονται με γλυκαντικά ποτά· και θα αυξήσει σημαντικά τα έσοδα όχι μόνο για τη δημοσιονομική υγεία της οικονομίας αλλά και για τη χρηματοδότηση της υγείας και της διατροφής.

Επί του παρόντος, οι «Tres Marias» του Φιλελεύθερου Κόμματος — η Βουλευτής Krisel Lagman της 1^ης Περιφέρειας της Albay, η Βουλευτής Kaka Bag-ao της Μοναδικής Περιφέρειας των Νήσων Dinagat και η Leila De Lima του κομματικού καταλόγου Mamamayang Liberal (ML) — και ο Βουλευτής της 1^ης Περιφέρειας Bataan Antonino Roman III, έχουν καταθέσει νομοσχέδια φόρου επί των γλυκαντικών ποτών (SB) στο 20^ό Κογκρέσο, συγκεκριμένα το Νομοσχέδιο Βουλής 5003 και το Νομοσχέδιο Βουλής 5969. Ας τους υποστηρίξουμε μαζί με τους άλλους συν-συντάκτες τους.

Ο φόρος SB στις Φιλιππίνες εισήχθη το 2018 ως μέρος του Νόμου για τη Φορολογική Μεταρρύθμιση για Επιτάχυνση και Ένταξη (TRAIN), επιβάλλοντας ειδικό φόρο κατανάλωσης σε ποτά με προσθήκη ζάχαρης και ορισμένα τεχνητά γλυκαντικά για να αποθαρρύνει την κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών και να προάγει τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται από αρκετά κενά πολιτικής, όπως η εφάπαξ αύξηση που έχει εδώ και καιρό διαβρωθεί από τον πληθωρισμό, οι εξαιρέσεις για ορισμένα προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, η έλλειψη τακτικών προσαρμογών του φορολογικού συντελεστή και οι ανεπαρκείς μηχανισμοί για τη διασφάλιση ότι τα φορολογικά έσοδα κατευθύνονται σε διατροφικά και υγειονομικά προγράμματα, μειώνοντας τελικά την πιθανή επίδρασή του στον υποσιτισμό και τις μη μεταδοτικές ασθένειες.

Τα προαναφερθέντα νομοσχέδια στοχεύουν στην αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης επί των γλυκαντικών ποτών, στην επέκταση της κάλυψης σε περισσότερα ζαχαρούχα και τεχνητά γλυκαντικά ποτά και στην τακτική προσαρμογή των φορολογικών συντελεστών για τον πληθωρισμό.

Τα νομοσχέδια αντιμετωπίζουν το τριπλό βάρος του υποσιτισμού.

Ομοίως, τα νομοσχέδια αντιμετωπίζουν τον υποσιτισμό και την κρυφή πείνα μεταξύ των φτωχών μέσω μιας διάταξης δέσμευσης εσόδων. Τα νομοσχέδια δεσμεύουν τα έσοδα για διατροφικά-ειδικά και διατροφικά-ευαίσθητα προγράμματα, καθώς και για τον Νόμο Καθολικής Υγειονομικής Περίθαλψης.

Οι διατροφικά-ειδικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη διασφάλιση επαρκούς διατροφής για εγκύους και θηλάζουσες μητέρες, την υποστήριξη αποκλειστικού θηλασμού για τους πρώτους έξι μήνες, τη συνέχιση του θηλασμού παράλληλα με κατάλληλη και θρεπτική τροφή έως δύο ετών, τον εμπλουτισμό τροφίμων, τη συμπλήρωση μικροθρεπτικών συστατικών, τη διατροφική συμπλήρωση, τη θεραπεία σοβαρού υποσιτισμού, τη συμπληρωματική διατροφή και προγράμματα σίτισης στα σχολεία. Τα διατροφικά-ευαίσθητα προγράμματα περιλαμβάνουν βελτιωμένη ύδρευση, αποχέτευση και υγιεινή (WASH) και υπό όρους μεταβιβάσεις μετρητών σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.

Η αποτελεσματική δράση κατά του υποσιτισμού απαιτεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα την υπερθρεψία, τον υποσιτισμό και τα κενά μικροθρεπτικών συστατικών. Πρέπει να βλέπουμε το υπερβολικό βάρος και τον υποσιτισμό ως αλληλένδετες προκλήσεις που επηρεάζουν Φιλιππινέζους από όλα τα κοινωνικά στρώματα.

¹Εκτίμηση της Action for Economic Reform χρησιμοποιώντας δεδομένα επιπολασμού από την Εθνική Έρευνα Διατροφής 2023 του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας – Ινστιτούτο Έρευνας Τροφίμων και Διατροφής και τις Εθνικές Προβολές Πληθυσμού Βάσει Απογραφής 2020 της Φιλιππινέζικης Αρχής Στατιστικής.

²Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: ΠΟΥ. (20 Δεκ. 2019). Μικροθρεπτικά συστατικά. https://www.who.int/health-topics/micronutrients#tab=tab_1

Οι Ma. Dhelyn Dela Cruz και Rosheic Sims είναι ερευνητές για την ομάδα δημοσιονομικής και υγειονομικής πολιτικής της Action for Economic Reforms.